Centra Zdrowia Psychicznego na stałe w NFZ: projekt zarządzenia w konsultacjach do 23 listopada

Centra Zdrowia Psychicznego (CZP), w których dorosły pacjent może dostać pomoc psychiatryczną bez skierowania, mają przestać być pilotażem i na stałe wejść do systemu ochrony zdrowia. 9 listopada 2026 r. Narodowy Fundusz Zdrowia skierował do konsultacji projekt zarządzenia, które określa zasady finansowania i rozliczania tej opieki jako świadczenia gwarantowanego. Uwagi można zgłaszać do 23 listopada 2026 r.

Model CZP jest obecnie testowany w pilotażu, w którym – jak podaje NFZ – działa 119 centrów w całej Polsce. Zasady finansowania opracowała Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, a NFZ przeniósł je do projektu zarządzenia.

Czym jest Centrum Zdrowia Psychicznego

Według Ministerstwa Zdrowia CZP przyjmuje osoby powyżej 18. roku życia bez konieczności posiadania skierowania i bez wcześniejszego umawiania wizyty. Pierwszym krokiem jest punkt zgłoszeniowo-koordynacyjny, gdzie zbiera się wywiad, ocenia stan pacjenta i ustala dalsze postępowanie. W przypadkach pilnych termin przyjęcia ma zostać wyznaczony nie później niż 72 godziny od zgłoszenia. Centrum może zapewnić wizyty w poradni zdrowia psychicznego, pobyt na oddziale dziennym lub całodobowym oraz wizyty domowe zespołu leczenia środowiskowego. Każde centrum odpowiada za opiekę nad mieszkańcami określonego obszaru – na przykład dzielnicy, miasta lub powiatu.

Co zmienia projekt

W docelowym modelu każde centrum ma zapewniać opiekę ambulatoryjną (także w domu pacjenta), dzienną i stacjonarną. NFZ zaznacza, że w pilotażu część realizatorów nie miała własnego oddziału całodobowego. Na stałe w usługach CZP mają się też znaleźć koordynatorzy opieki oraz asystenci zdrowienia, czyli osoby z własnym doświadczeniem kryzysu psychicznego.

Finansowanie ma mieć formę ryczałtu złożonego z trzech części: populacyjnej (stała kwota na dorosłego mieszkańca obszaru), funkcjonalnej (zależnej m.in. od liczby pacjentów i intensywności leczenia) oraz jakościowej. Ta ostatnia ma nagradzać lepsze wyniki, np. ciągłość opieki po wypisie ze szpitala, i będzie ustalana od 2029 r. na podstawie danych z lat 2027–2028. Jednocześnie liczba finansowanych łóżek psychiatrycznych ma być stopniowo zmniejszana, docelowo do 25 na 100 tys. mieszkańców – ciężar opieki ma przesunąć się bliżej domu pacjenta.

Dla pacjentów najważniejsze jest to, że rozwiązanie sprawdzane dotąd jako program pilotażowy ma zyskać trwałe podstawy. Stałe zasady finansowania dają placówkom większą przewidywalność, a to sprzyja zatrudnianiu zespołów i utrzymaniu opieki środowiskowej, w której zespół leczenia środowiskowego może odwiedzić chorego w domu, a pobyt w szpitalu nie jest jedyną drogą do leczenia.

Czego jeszcze nie wiemy

To na razie projekt i jego treść może się zmienić po konsultacjach. NFZ nie podał w komunikacie daty wejścia zarządzenia w życie. Centra nie działają też w każdym rejonie kraju, dlatego przed wizytą warto sprawdzić, czy miejsce zamieszkania jest objęte opieką konkretnego CZP.