Pięć bezpłatnych badań dla mężczyzn: NFZ w listopadzie przypomina, jak z nich skorzystać

Listopad to miesiąc profilaktyki męskiego zdrowia. Narodowy Fundusz Zdrowia opublikował 3 listopada 2026 r. „Poradnik Pacjenta: Profilaktyka to męska sprawa”, w którym zebrał bezpłatne badania dostępne dla mężczyzn w ramach publicznej opieki zdrowotnej. Dzień później Ministerstwo Zdrowia zainaugurowało drugą edycję kampanii „Ustal Prioryte(TY)”, tym razem skierowanej do mężczyzn i włączonej w międzynarodową akcję Movember.

Dobra wiadomość jest prosta: większość tych badań nic nie kosztuje, a część z nich nie wymaga nawet skierowania. Wystarczy wiedzieć, w jakim wieku i na jakich zasadach z nich skorzystać.

Co oferuje NFZ

Kolonoskopia w programie badań przesiewowych raka jelita grubego jest przeznaczona dla osób w wieku 50–65 lat bez objawów sugerujących nowotwór, które nie miały kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat. Mężczyźni w wieku 40–49 lat mogą z niej skorzystać, jeśli rak jelita grubego wystąpił u krewnego pierwszego stopnia. Skierowanie nie jest wymagane, a badanie wykonuje się raz na 10 lat, chyba że wyniki i zalecenia lekarza wskazują inaczej.

Program „Moje Zdrowie” to bilans dla osób od 20. roku życia: co 5 lat w wieku 20–49 lat i co 3 lata po pięćdziesiątce. Zaczyna się od ankiety, którą można wypełnić w przychodni POZ, na Internetowym Koncie Pacjenta albo w aplikacji mojeIKP w zakładce „Profilaktyka”. W pakiecie podstawowym są m.in. morfologia, glukoza, lipidogram, kreatynina z eGFR, TSH i badanie moczu. W pakiecie rozszerzonym, zależnie od wieku i odpowiedzi w ankiecie, mężczyźni po 50. roku życia mogą mieć wykonane badanie PSA. Potem następuje wizyta podsumowująca w POZ i Indywidualny Plan Zdrowotny.

Niskodawkowa tomografia komputerowa płuc jest bezpłatna dla osób w wieku 50–74 lat z grupy ryzyka. W wieku 55–74 lat wymagane jest co najmniej 20 paczkolat i rzucenie palenia nie wcześniej niż 15 lat temu; dla osób w wieku 50–54 lat obowiązują dodatkowe kryteria ryzyka. Z kolei program profilaktyki chorób układu krążenia jest dla osób w wieku 35–65 lat, które m.in. nie mają rozpoznanej cukrzycy, przewlekłej choroby nerek ani rodzinnej hipercholesterolemii. Obejmuje pomiar ciśnienia, BMI, cholesterolu i glukozy, nie wymaga skierowania i można z niego korzystać co 5 lat.

Dlaczego to ważne

Podczas panelu inaugurującego kampanię ministerstwa prof. Piotr Rutkowski z Narodowego Instytutu Onkologii mówił, że w onkologii umiera 10 tys. więcej mężczyzn niż kobiet. Ministerstwo przypomina też, że objawy raka prostaty pojawiają się późno, dlatego około 50. roku życia warto zachować szczególną czujność.

Trzeba przy tym uczciwie powiedzieć, czego badania nie załatwiają. NFZ zaznacza, że podwyższony wynik PSA nie oznacza automatycznie raka prostaty, ale może być sygnałem do dalszej diagnostyki. Badania przesiewowe nie zastępują wizyty u lekarza, gdy pojawiają się niepokojące objawy – wtedy trzeba zgłosić się do przychodni bez czekania na program profilaktyczny. Poradnik NFZ zachęca też do comiesięcznego samobadania jąder i konsultacji z lekarzem, jeśli pojawi się nowa lub niepokojąca zmiana.