Puszcza Białowieska: projekt rezerwatu na 33,7 tys. ha, uwagi do 20 listopada

W Puszczy Białowieskiej może powstać duży rezerwat przyrody. Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało 30 października 2026 r., że trwają konsultacje społeczne projektu rezerwatu „Puszcza Białowieska Lasy Otwarte im. prof. Simony Kossak”. Uwagi i opinie można zgłaszać do 20 listopada 2026 r.

Według materiałów Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku projektowany rezerwat ma 33 703,58 ha. Leży w gminach Białowieża, Dubicze Cerkiewne, Hajnówka, Narew i Narewka w powiecie hajnowskim, na terenie nadleśnictw Browsk, Białowieża i Hajnówka. To około 337 km². Rezerwat ma nosić imię prof. Simony Kossak, badaczki związanej z Puszczą Białowieską.

Co się zmieni, a co zostanie po staremu

Ministerstwo zapewnia, że szlaki piesze, rowerowe i konne pozostaną w pełni otwarte, a rekreacyjne zbieranie grzybów i owoców runa leśnego będzie możliwe niemal w całym rezerwacie. Zarządcą terenu pozostaną Lasy Państwowe.

Słowo „niemal” jest tu ważne: w części rezerwatu zbieranie runa może być ograniczone. Szczegółowe zasady – gdzie i w jaki sposób można się poruszać i z czego korzystać – opisuje osobny projekt zarządzenia w sprawie udostępnienia rezerwatu. Warto go przeczytać, zanim zgłosi się uwagi, bo to on w praktyce zdecyduje o codziennym korzystaniu z lasu przez mieszkańców i turystów.

Resort podaje, że na tym obszarze od 2018 r. nie prowadzi się gospodarki leśnej. Rezerwat – jak ocenia ministerstwo – sformalizowałby więc stan obecny i nie zakłóciłby lokalnego rynku drzewnego. To ocena ministerstwa, a konsultacje są miejscem, by się do niej odnieść.

Projekt ma też wymiar finansowy dla samorządów. Ministerstwo wskazuje, że dzięki nowelizacji ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z 2024 r. utworzenie rezerwatu powinno zwiększyć subwencję ogólną gmin i powiatów w części związanej z tzw. potrzebami ekologicznymi. Gminy mogą także ubiegać się o dotacje z programu NFOŚiGW „Przestrzeń dla przyrody – zielone gminy”, który ruszył 1 października 2026 r. Według resortu dotacje mogą pokryć do 95% kosztów projektów turystycznych oraz błękitno-zielonej infrastruktury.

Na jakim etapie jest projekt

To na razie projekt – rezerwat jeszcze nie powstał, a ministerstwo nie podało daty jego ustanowienia. Ostateczny kształt może zależeć od wyników konsultacji, dlatego uwagi zgłoszone w terminie mają realne znaczenie. Wśród udostępnionych materiałów są: opis projektu rezerwatu, granice w formacie GML, projekt zarządzenia w sprawie udostępnienia rezerwatu oraz tabela do zgłaszania uwag.

Konsultacje to rzadka okazja, by mieszkańcy, turyści, przyrodnicy i przedsiębiorcy mogli wpłynąć na zasady ochrony jednego z najcenniejszych przyrodniczo obszarów w kraju. Uwagi przyjmuje RDOŚ w Białymstoku. Wystarczy wypełnić przygotowaną tabelę i wysłać ją w terminie jedną z trzech dróg: e-mailem, przez ePUAP albo pocztą. Szczegóły podajemy niżej w ramce „Co możesz zrobić”.