Rzeszów: pierwsza na Podkarpaciu krioablacja guza płuca w szpitalu uniwersyteckim

Chorzy na nowotwory płuc z Podkarpacia mają bliżej do jednej z nowoczesnych metod leczenia. W Podkarpackim Centrum Chorób Płuc Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie przeprowadzono pierwszą w województwie krioablację guza płuca. Szpital poinformował o tym 28 października 2026 r. i podkreśla, że zabieg wykonuje w Polsce tylko kilka ośrodków.

Na czym polega krioablacja

Krioablacja niszczy tkankę nowotworową bardzo niską temperaturą. Do zmiany wprowadza się specjalistyczne sondy, czyli igły krioablacyjne. Zaawansowane obrazowanie pozwala zaplanować zabieg, sprawdzić położenie igieł i na bieżąco kontrolować obszar zamrażania. Celem jest skuteczne leczenie guza przy możliwie najmniejszej ingerencji w zdrowe tkanki płuca.

Zabieg wykonał zespół Klinicznego Zakładu Radiologii i Diagnostyki Obrazowej USK. „Krioablacja wymaga ogromnej precyzji, ponieważ pracujemy w narządzie o bardzo delikatnej strukturze” – mówi lek. Wiktor Płaza z tego zakładu. Płuco leży blisko naczyń krwionośnych i oskrzeli, dlatego dokładne prowadzenie igieł ma kluczowe znaczenie.

Kierowniczka zakładu dr n. med. Justyna Filipowska zwraca uwagę, że metoda poszerza możliwości leczenia chorych, dla których klasyczna operacja byłaby zbyt dużym obciążeniem. Jak podkreśla, decydujące są precyzyjna kwalifikacja pacjenta, staranne zaplanowanie zabiegu i doświadczenie zespołu. W kwietniu 2026 r. ten sam szpital wykonał pierwszą krioablację guza nerki, a zabieg na płucu to kolejne zastosowanie tej technologii.

Czego jeszcze nie wiemy

Komunikat szpitala opisuje jeden zabieg. Nie podaje danych o stanie pacjenta po zabiegu, wyników odległych, kryteriów kwalifikacji ani tego, ilu chorych będzie można leczyć tą metodą. Krioablacja nie jest rozwiązaniem dla każdego chorego na raka płuca – o wyborze leczenia decyduje zespół specjalistów po ocenie konkretnego przypadku. Ten tekst nie jest poradą medyczną.

Dlaczego wczesne wykrycie ma znaczenie

Rak płuca to w Polsce główna przyczyna zgonów nowotworowych. Według NFZ, który powołuje się na Krajowy Rejestr Nowotworów, rocznie notuje się około 20,7 tys. nowych zachorowań i około 26 tys. zgonów, a 85–90% przypadków wiąże się z paleniem tytoniu. Duża część chorych trafia do lekarza zbyt późno, a prognozy NFZ mówią o około 32,5 tys. zachorowań w 2029 r. Im wcześniej guz zostanie wykryty, tym więcej metod leczenia wchodzi w grę.

Dlatego od października 2026 r. NFZ finansuje program profilaktyki raka płuca z niskodawkową tomografią komputerową (NDTK). Mogą z niego skorzystać osoby w wieku 55–74 lat, które mają za sobą co najmniej 20 paczkolat i nadal palą lub rzuciły palenie nie dawniej niż 15 lat temu, a także osoby w wieku 50–54 lat spełniające te kryteria i mające dodatkowe czynniki ryzyka. Skierowanie nie jest potrzebne.

Badanie jest bezpłatne, a NFZ nie limituje liczby świadczeń. Fundusz zakłada, że program obejmie wszystkie województwa i co najmniej 32 placówki; w części regionów umowy podpisywano później niż w pozostałych, dlatego dostępność warto sprawdzić w wyszukiwarce NFZ.