Warmia i Mazury mogą zyskać 13 nowych rezerwatów przyrody o powierzchni 1250 ha

Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie zaproponował ustanowienie 13 nowych rezerwatów przyrody w województwie warmińsko-mazurskim oraz powiększenie trzech istniejących: Cisowego Jaru, Jeziora Lisunie i Niedźwiedzich Wielkich. Łączna powierzchnia nowych rezerwatów ma wynieść 1250,4 ha. Projekty trafiły do konsultacji społecznych, które RDOŚ w Olsztynie ogłosił 23 października 2026 r. Uwagi można zgłaszać do 13 listopada 2026 r. włącznie.

Torfowiska, wąwozy i ostoje ptaków

Największy ma być rezerwat Klewińskie Bagna o powierzchni 365,23 ha w gminie Banie Mazurskie, na gruntach Nadleśnictwa Czerwony Dwór. Obejmuje kilkanaście torfowisk, w większości bezodpływowych. RDOŚ stwierdził tu 60 gatunków roślin objętych ochroną gatunkową, w tym 13 pod ochroną ścisłą i 47 pod ochroną częściową. Dwa z nich – wierzba borówkolistna i wątlik błotny – należą do najrzadszych i najbardziej zagrożonych roślin torfowisk w Polsce.

Drugi pod względem wielkości jest projektowany rezerwat Markowskie Wąwozy (221,01 ha) w gminach Godkowo i Morąg, na gruntach Nadleśnictwa Młynary. Składa się z sześciu oddzielnych enklaw, a jego celem jest zachowanie mozaiki buczyn i grądów porastających wąwozy. W południowej części znajduje się cmentarz wschodniopruskiego rodu zu Dohna, położony blisko pałacu w Markowie. Według RDOŚ ten teren wraz z prowadzącą do niego od północy ścieżką zostanie udostępniony do ruchu pieszego.

W gminie Kolno ma powstać rezerwat Jezioro Bierdawy (38,79 ha), chroniący jezioro ramienicowe i ostoję ptaków wodno-błotnych. W gminie Małdyty, na gruntach Nadleśnictwa Dobrocin, zaplanowano rezerwat Ostoja Budwity (129,32 ha), w którym ochroną zostaną objęte regenerujące się siedliska bagienne – miejsca lęgowe i migracyjne ptaków wodno-błotnych, w tym siewkowych.

Na gruntach nadleśnictw Iława i Susz ma powstać Ostoja dla pachnicy. Ochroną zostaną objęte fragmenty lasów ze starymi dębami, w których żyją chrząszcze związane z martwym drewnem, w tym pachnica dębowa. Drzewostany te mają też być siedliskiem zastępczym, gdyby konieczne było usunięcie drzew zasiedlonych przez ten gatunek z pasa drogowego w obszarze Natura 2000 „Aleje Pojezierza Iławskiego”.

Na liście są też: Bagno Bażęgi (gm. Dywity), Bagno Kosewskie (gm. Mrągowo), Bagno Mulaste (gm. Piecki i Świętajno), Kleszczewski Bór (gm. Wieliczki), Las Franciszkowski (gm. Wydminy), Małzy (gm. Ruciane-Nida), Świętajny (gm. Olsztynek) i Torfowisko Zgniłocha (gm. Purda).

To na razie projekty

Rezerwaty przyrody obejmują obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub krajobrazowymi. Ogłoszone propozycje nie oznaczają jednak, że rezerwaty już powstały. Po zakończeniu konsultacji RDOŚ przeanalizuje uwagi i odniesie się do nich w raporcie, który opublikuje na swojej stronie. Raport ma też wskazać, czy dana uwaga może zostać uwzględniona w ostatecznej wersji zarządzenia wyznaczającego rezerwat – granice i zapisy mogą się więc jeszcze zmienić.

Na stronie RDOŚ dostępny jest wykaz proponowanych rezerwatów, poglądowa mapa ich rozmieszczenia oraz osobne mapy każdego obszaru wraz z warstwami granic w formacie shp. Urząd uprzedza, że użytkownicy przeglądarki Chrome z włączoną ochroną mogą mieć problem z pobraniem plików – alternatywą jest inna przeglądarka, np. Firefox.