Zastudnie nowym rezerwatem na Jurze: 58 hektarów buczyn i wapiennych skał pod ochroną

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach poinformowała, że 29 października 2026 r. weszło w życie zarządzenie ustanawiające rezerwat przyrody „Zastudnie”. Ochroną objęto 58,05 ha lasów w gminie Janów na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, a wokół rezerwatu wyznaczono otulinę o powierzchni 88,78 ha.

Rezerwat leży na terenie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd i obszaru Natura 2000 Ostoja Złotopotocka. Według RDOŚ to 72. rezerwat przyrody w województwie śląskim.

Co chroni nowy rezerwat

Przedmiotem ochrony są buczyny trzech typów: żyzne, kwaśne oraz ciepłolubne buczyny storczykowe. Drugim ważnym elementem są wapienne ściany skalne z charakterystyczną roślinnością naskalną. To właśnie z myślą o tych wrażliwych siedliskach, zwłaszcza w zacienionych partiach skał, wprowadzono zasady dla odwiedzających.

„Ustanowienie rezerwatu przyrody pozwoli tu naturze funkcjonować w sposób niezakłócony, według własnych praw” – mówi Mirosława Mierczyk-Sawicka, regionalna dyrektor ochrony środowiska w Katowicach.

Szlaki otwarte, wspinaczka na wybranych skałach

Rezerwat nie zamyka lasu dla ludzi. Wyznaczone szlaki pozostają dostępne dla pieszych i rowerzystów. Wspinaczka jest dozwolona na sześciu skałach: Zawiecha, Lisia Skała, Czarny Pies, Skały Pustelnika, Spiralna i Ostroga. Zasady uzgodniono z Polskim Związkiem Alpinizmu.

Wspinacze mogą korzystać wyłącznie z istniejących punktów asekuracyjnych – nie wolno osadzać nowych, wychodzić na wierzchołki skał ani uprawiać dry-toolingu. Ustalenia przedstawił Przemysław Skrzypiec, zastępca dyrektora RDOŚ w Katowicach i regionalny konserwator przyrody.

Śląskie rezerwaty w ostatnich latach

Według sierpniowego podsumowania RDOŚ w Katowicach w latach 2024–2026 w województwie śląskim utworzono pięć nowych rezerwatów: Kochanowicki Grąd, Góry Gorzkowskie, Babski Las, Bogdaniec i Psi Nos – łącznie blisko 500 ha. Dwa istniejące rezerwaty powiększono, a razem z nimi ochroną objęto w regionie niemal 800 ha.

W 2026 r. wyraźnie powiększono też śląską część rezerwatu Madohora – z około 33 ha do 297,33 ha, z otuliną o powierzchni 525,44 ha. Według RDOŚ to obszar ważny dla wilków, rysi i niedźwiedzi. Wcześniej, w 2024 r., niemal dwukrotnie, do 63,62 ha, powiększono Wielki Las – najstarszy rezerwat w regionie.

Dla turystów ważna jest informacja, że w części nowych rezerwatów, takich jak Babski Las czy Góry Gorzkowskie, można spacerować i jeździć rowerem wyznaczonymi szlakami. Dostępność dla odwiedzających rezerwatów Bogdaniec i Psi Nos jest dopiero analizowana.

Zastudnie wpisuje się też w trend ogólnopolski. Według danych RDOŚ w Katowicach z sierpnia 2026 r. od 2024 r. w Polsce utworzono 200 nowych rezerwatów przyrody, a ich łączna liczba wzrosła do 1718; ponad 100 istniejących rezerwatów powiększono. Już wtedy dyrekcja zapowiadała finalizowanie prac nad rezerwatem „Zastudnie”. Na początku października RDOŚ oficjalnie otworzyła też w regionie rezerwat Głębokie Doły im. prof. Floriana Celińskiego.