Ponad 28 mln zł z UE na przyrodę Lubelszczyzny, w tym bazę hodowlaną dla żubrów

W poniedziałek 9 listopada 2026 r. w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Lubelskiego marszałek Jarosław Stawiarski wraz z wicemarszałkami Piotrem Bresem i Markiem Wojciechowskim przekazał cztery umowy o dofinansowanie projektów chroniących przyrodę. Ich łączna wartość przekracza 30 mln zł, a wsparcie z programu Fundusze Europejskie dla Lubelskiego 2021–2027 – ponad 28 mln zł. Pieniądze pochodzą z działań 3.9 i 3.10 programu.

Żubry: szansa na zdrowsze stado

Największy projekt zrealizuje Zespół Lubelskich Parków Krajobrazowych. Za blisko 21 mln zł, w tym ponad 19 mln zł z UE, w Ostoi Konia Biłgorajskiego w Parku Krajobrazowym „Lasy Janowskie” powstanie baza hodowlana żubra. Żyjące tam wolnościowe stado liczy 15 zwierząt i jest zagrożone chowem wsobnym. Dlatego planowane jest wprowadzenie nowych osobników, które zwiększą różnorodność genetyczną.

W planach są m.in. zagroda dla żubrów, zagroda kwarantannowa z odłownią, budynki gospodarcze i techniczne, magazyn paszy oraz platforma widokowa do celów edukacyjnych. Projekt obejmuje też transport zwierząt, opiekę weterynaryjną i czipowanie, utrzymanie łąk, nasadzenia rodzimych gatunków i ogrodzenie elektryczne.

Ptaki drapieżne, rzadkie rośliny i czystszy zalew

Lubelskie Towarzystwo Ornitologiczne otrzyma ponad 3,3 mln zł (projekt wart ponad 3,5 mln zł) na czynną ochronę rzadkich gatunków. Obejmie ona monitoring i ochronę ośmiu gatunków ptaków: bielika, orlika krzykliwego, orlika grubodziobego, gadożera, puchacza, puszczyka mszarnego, bociana czarnego i kani rudej – m.in. obrączkowanie i poszukiwanie nowych gniazd. Na 14 ha w rezerwatach Żmudź i Machnowska Góra oraz w obszarach Natura 2000 Żmudź i Żurawce zostaną usunięte drzewa i krzewy, aby przywrócić otwarte murawy, które utrzyma potem ekstensywny wypas owiec.

Gmina Krasnobród dostanie blisko 4,7 mln zł (projekt wart blisko 5 mln zł) na odnowę zbiornika na Wieprzu, zbudowanego w 1974 r. w Krasnobrodzkim Parku Krajobrazowym i obszarze Natura 2000. Zaplanowano m.in. mikrobiologiczne oczyszczanie osadów, napowietrzanie mikropęcherzykowe i pływające strefy roślinności wodnej. Celem jest ograniczenie zakwitów sinic na 17 ha lustra wody.

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej otrzyma niemal 808 tys. zł na ochronę najrzadszych roślin regionu. W planach są m.in. rozbudowa kolekcji zagrożonych gatunków w Ogrodzie Botanicznym UMCS, bank nasion, badania terenowe prowadzące do regionalnej czerwonej księgi roślin oraz wzmacnianie w naturze populacji żmijowca czerwonego, kosaćca bezlistnego i ostnicy Jana. Uczelnia ma też ograniczać gatunki inwazyjne, takie jak klon jesionolistny i nawłoć późna.

Czego jeszcze nie wiemy

Według urzędu marszałkowskiego cztery projekty obejmą łącznie 56,3 ha siedlisk i 313 zagrożonych gatunków roślin i zwierząt. Komunikat nie podaje jednak terminów rozpoczęcia ani zakończenia prac – nie wiadomo więc, kiedy baza hodowlana żubrów zacznie działać ani skąd zostaną sprowadzone nowe zwierzęta. Rzeczywiste efekty przyrodnicze, takie jak zdrowsze stado żubrów czy mniej zakwitów sinic, będzie można ocenić dopiero po zakończeniu prac i monitoringu.